Học Cùng AI

Bài 1

AI hay không phải AI?

3 tiết • HB-NT.1.1 L1.C1.1-1, L1.C1.1-2

Em phân biệt được vật tự nhiên và vật nhân tạo không?

Mục tiêu bài học

Phân biệt được ít nhất 2 ví dụ vật tự nhiên và 2 ví dụ vật nhân tạo (người làm).
Nhận biết AI là gì qua 3 tiêu chí đơn giản.

Vật tự nhiên và vật nhân tạo

Vật tự nhiên

Có sẵn trong thiên nhiên

🌲Cây

🪨Đá

🐕Con chó

☁️Mây

Vật nhân tạo

Do con người tạo ra

🖊️Bút

🪑Ghế

🚲Xe đạp

📱Điện thoại

3 tiêu chí nhận biết AI

Tự học Cải thiện từ dữ liệu

→

Tự phân tích Xử lý thông tin

→

Tương tác Thông Minh Phản hồi phù hợp

Hoạt động: Đánh giá công nghệ

Đánh giá theo 3 tiêu chí (Có ✓ / Không ✗):

Công nghệ	Tự học?	Phân tích?	Tương tác Thông Minh?	Là AI?
📺 TV thông thường
🔊 Google Assistant
🔢 Máy tính cầm tay
💬 ChatGPT
💡 Đèn bàn

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động: Đứng lên nếu em nghĩ đó là AI!

Thầy/cô đọc tên các vật. Nếu em nghĩ vật đó là AI → Đứng lên! Nếu không phải AI → Ngồi xuống!

🔊 Loa thông minh → 🪑 Ghế gỗ → 🤖 Robot hút bụi → ✏️ Bút chì → 📱 Điện thoại có trợ lý ảo → 💡 Bóng đèn

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Thảo luận

Máy tính cầm tay có phải AI không? Tại sao?

Kiểm tra nhanh

☐ Em phân biệt được vật tự nhiên và vật nhân tạo

☐ Em nhớ 3 tiêu chí nhận biết AI

Ghi nhớ

Không phải mọi công nghệ đều là AI! AI cần có khả năng tự học, phân tích, và tương tác thông minh.

Bài 2

Vật thông minh và không thông minh

2 tiết • HB-NT.1.2 L1.C1.2-1, L1.C1.2-2, L1.C1.2-3, L1.C1.2-4

Loa thông minh có thể nghe - hiểu - làm!

Mục tiêu bài học

Nhận biết được ít nhất 1 vật nhân tạo thông minh (có AI) và 1 vật nhân tạo không thông minh.
Phân loại các đồ vật hàng ngày theo tiêu chí "thông minh".

Vật thông minh là gì?

Vật thông minh (có AI) là vật có thể:

NGHE Nhận lệnh

→

HIỂU Xử lý

→

LÀM Thực hiện

Vật không thông minh chỉ làm một việc cố định, không hiểu lệnh của em.

"Cơ thể" của vật thông minh

Vật thông minh có các bộ phận giống con người:

Con người

👀Mắt nhìn

👂Tai nghe

🧠Não suy nghĩ

🗣️Miệng nói

Vật thông minh

📷Camera = "Mắt"

🎙️Micro = "Tai"

💻Chip = "Não"

🔊Loa = "Miệng"

Nhờ camera (mắt), AI có thể nhận diện đồ vật và khuôn mặt. Nhờ micro (tai), AI có thể nghe và phân biệt âm thanh khác nhau.

Thí nghiệm vui: Em cầm bút chì và nói: "Bút ơi, vẽ con mèo!" → Bút có làm không? Không!
Nhưng nếu em cầm điện thoại và nói: "Điện thoại ơi, tìm hình con mèo!" → Điện thoại tìm ngay! Vì điện thoại có AI - nó có thể "nghe - hiểu - làm"!

Hoạt động 1: Trò chơi đoán vật

Thầy/cô mô tả, em đoán vật đó thông minh hay không:

Mô tả	Thông minh?	Không?
"Vật này nghe được tiếng em nói và trả lời" 🗣️
"Vật này chỉ sáng khi bật công tắc" 💡
"Vật này tự tìm đường đi dọn nhà" 🤖
"Vật này chỉ viết khi em cầm" ✏️
"Vật này tự đề xuất phim cho em xem" 📺

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 2: Phân loại vật

Tick vào đúng cột:

🔊 Loa Alexa

🌀 Quạt điện

🤖 Robot hút bụi

⌨️ Bàn phím

📱 Siri

Vật	Thông minh (AI) 🤖	Không thông minh ⚙️
Loa thông minh (Alexa)
Quạt điện
Robot hút bụi
Bàn phím máy tính
Điện thoại có Siri

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 3: Đóng vai "Nghe - Hiểu - Làm"

Chơi theo nhóm 3 bạn. Mỗi bạn đóng một vai:

Bạn 1 - "Tai": Nghe lệnh từ thầy/cô và truyền lại cho bạn 2

Bạn 2 - "Não": Hiểu lệnh và nói cho bạn 3 biết phải làm gì

Bạn 3 - "Tay": Thực hiện hành động (vẽ, viết, hoặc diễn)

Ví dụ: Thầy/cô nói "Vẽ mặt trời" → Bạn Tai nghe → Bạn Não hiểu → Bạn Tay vẽ!

Em thấy nhóm mình giống AI không? AI cũng hoạt động theo cách nghe - hiểu - làm như vậy!

Thảo luận

Quạt điện bật/tắt khi bấm nút. Loa thông minh bật nhạc khi em nói. Cái nào "thông minh" hơn? Tại sao?

Kiểm tra nhanh

☐ Em phân biệt được vật thông minh và không thông minh

☐ Em hiểu quy trình "Nghe - Hiểu - Làm"

Ghi nhớ

Vật thông minh (có AI) có thể nghe - hiểu - làm. Vật không thông minh chỉ làm một việc cố định.

Bài 3

AI ở đâu? Tìm AI quanh em

3 tiết • HB-NT.1.3 L1.A2.2-1, L1.A2.2-2, L1.D2.1-1

AI "ẩn" trong rất nhiều thiết bị quanh em!

Mục tiêu bài học

Nhận biết và gọi tên được ít nhất 2 thiết bị có AI trong gia đình hoặc lớp học.
Hiểu AI hoạt động như thuật toán, không chỉ là robot.

AI "ẩn" là gì?

AI không chỉ là robot! AI còn là các chương trình thông minh (thuật toán - bộ hướng dẫn cho máy tính) hoạt động âm thầm trong các ứng dụng:

YouTube Kids Gợi ý video em thích xem

Google Dịch Dịch tiếng Việt ↔ Anh

Zalo Gợi ý sticker phù hợp

Camera Nhận diện khuôn mặt

Hoạt động: Thám tử AI

Em hãy tìm AI ẩn trong cuộc sống! Viết tên thiết bị hoặc ứng dụng có AI:

Nơi	Thiết bị / Ứng dụng có AI	AI giúp gì?
🏠 Ở nhà
🏫 Ở trường
🚗 Ngoài đường
🛒 Cửa hàng

Hoạt động 2: Vẽ bản đồ AI nhóm đôi

Làm theo cặp! Em và bạn cùng bàn vẽ "Bản đồ AI quanh em":

Ví dụ bản đồ AI — Em hãy vẽ thêm nhiều thiết bị hơn nha! ✏️

Nhóm nào tìm được nhiều AI nhất? Đếm: thiết bị

Thảo luận

Em thấy AI giúp ích gì nhiều nhất trong cuộc sống hàng ngày?

Kiểm tra nhanh

☐ Em kể được 2 thiết bị có AI ở nhà

☐ Em biết AI không chỉ là robot

Ghi nhớ

AI ở khắp nơi quanh em! Trong điện thoại, TV, loa thông minh, và nhiều thiết bị khác. AI giúp cuộc sống tiện lợi hơn.

Em đã học được gì?

Em đã biết AI là gì, phân biệt vật thông minh và không thông minh, và tìm thấy AI quanh em!

Tiếp theo: Em sẽ học cách nói chuyện với AI bằng câu lệnh (prompt) — lời hướng dẫn giúp AI hiểu em muốn gì! ✨

Bài 5

Làm quen với Câu lệnh

2 tiết • UD-GT.1.1 L1.D1.1-1, L1.D1.1-2

Prompt (câu lệnh) là lời hướng dẫn của em cho AI!

Mục tiêu bài học

Hiểu khái niệm "Prompt" (Câu lệnh) - lời em nói/gõ để yêu cầu AI.
Tạo được tranh đơn giản bằng cách sử dụng lệnh ngắn gọn (1-3 từ).

Prompt là gì?

Prompt (Câu lệnh) = Lời em gõ/nói để yêu cầu AI làm điều gì đó.

Prompt là yếu tố quan trọng nhất khi làm việc với AI!

Prompt càng chi tiết → Kết quả càng đúng ý!

So sánh: Prompt mơ hồ hay Chi tiết

Prompt mơ hồ

"Con mèo"

→ AI không biết: Mèo gì? Đang làm gì?

"Hoa"

→ Hoa gì? Màu gì?

Prompt chi tiết

"Con mèo cam đang ngủ"

→ AI biết: Loại mèo + Hành động

"Hoa hướng dương vàng"

→ Rõ ràng!

Hoạt động 1: Trò chơi "AI nghe lệnh"

Một bạn đóng vai AI, một bạn ra lệnh. Bạn "AI" chỉ được làm đúng những gì bạn kia nói:

"Vẽ hình tròn" → Bạn AI vẽ hình tròn
"Vẽ hình gì đó" → Bạn AI không biết vẽ gì! (Prompt mơ hồ!)

Đổi vai và chơi lại! Em thấy lệnh nào dễ hiểu hơn?

Hoạt động 2: Viết Prompt đầu tiên

Em viết prompt 1-3 từ để AI vẽ tranh:

Prompt của em ✏️	AI vẽ được gì? (mô tả) 🎨

Thảo luận

Tại sao prompt "Con mèo cam đang ngủ" tốt hơn prompt "Con mèo"?

Kiểm tra nhanh

☐ Em biết prompt là gì

☐ Em viết được prompt đơn giản cho AI

Ghi nhớ

Prompt là câu lệnh em gõ cho AI. Prompt càng rõ ràng, AI càng hiểu đúng ý em!

Bài 6

Em sáng tạo với AI

3 tiết • UD-GT.1.2 L1.A2.1-1, L1.A2.1-2

AI có thể tạo tranh, văn bản, thẻ từ và nhiều thứ khác!

Mục tiêu bài học

Giao tiếp với AI bằng câu lệnh đơn giản để tạo ra 2 sản phẩm theo ý thích (tranh, văn bản ngắn).

AI giao tiếp thân thiện với em

AI biết cách thể hiện cảm xúc để giao tiếp với em tự nhiên hơn:

😃Khuôn mặt vui

🗣️Giọng nói thân thiện

👋Lời chào dễ thương

💬Sticker vui nhộn

Những biểu hiện này giúp em cảm thấy thoải mái và gần gũi hơn khi dùng AI. Nhưng nhớ nhé: AI không có cảm xúc thật - AI chỉ được lập trình để thể hiện như vậy!

🔍 AI "nhận biết" cảm xúc bằng cách nào?

📷 Camera: AI nhìn khuôn mặt em → miệng cười = vui 😊, mắt nhắm + miệng cong xuống = buồn 😢
🎤 Giọng nói: AI nghe em nói → giọng cao nhanh = hào hứng, giọng trầm chậm = buồn
😔 AI "buồn" trên màn hình: Robot hiện mặt buồn khi em không vui — nhưng robot không thật sự buồn, chỉ được lập trình!

👉 AI dùng dữ liệu (hình ảnh, âm thanh) để nhận biết cảm xúc — nhưng AI không cảm nhận được!

AI đa năng

AI không chỉ vẽ tranh! AI có thể tạo nhiều loại sản phẩm:

Tranh vẽ "Vẽ con chó dễ thương"

Câu chuyện "Kể chuyện con thỏ đi học"

Thẻ từ vựng "Tạo thẻ: apple = táo"

Bài thơ "Làm thơ về mùa xuân"

Thí nghiệm vui: Em thử nói với AI: "Kể chuyện" → AI kể chuyện gì? Bất kỳ! Nhưng nếu em nói: "Kể chuyện con thỏ đi học" → AI kể đúng chuyện em muốn! Prompt rõ ràng = Kết quả đúng ý!

Hoạt động 1: 2 Trạm Sáng Tạo

Trạm 1 - Tạo tranh

Prompt:

Trạm 2 - Tạo văn bản

Prompt:

Hoạt động 2: Triển lãm nhóm

Làm theo nhóm 4 bạn! Mỗi bạn tạo 1 sản phẩm AI khác nhau:

Bạn	Loại sản phẩm	Prompt đã dùng
Bạn 1	🎨 Tranh vẽ
Bạn 2	📖 Câu chuyện
Bạn 3	🃏 Thẻ từ vựng
Bạn 4	📝 Bài thơ

Trưng bày và giới thiệu sản phẩm cho cả lớp!

Hoạt động 3: Trò chơi "Đoán sản phẩm"

Thầy/cô đọc prompt. Em đứng lên nếu prompt đó tạo ra tranh, ngồi xuống nếu tạo ra văn bản:

"Vẽ ngôi nhà xanh" → "Kể chuyện cô bé quàng khăn đỏ" → "Vẽ con bướm bay" → "Làm thơ về mẹ" → "Vẽ cầu vồng"

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Thảo luận

Em thích tạo loại sản phẩm nào nhất với AI? Tại sao?

Kiểm tra nhanh

☐ Em tạo được ít nhất 2 sản phẩm với AI

☐ Em biết AI có thể tạo tranh, văn bản, thẻ từ, bài thơ

Ghi nhớ

AI có thể tạo tranh, văn bản, thẻ từ, và nhiều thứ khác. Em chỉ cần nói cho AI biết em muốn gì!

Bài 7

Thay lệnh, đổi kết quả

2 tiết • UD-DC.1.1 L1.D1.1-1, L1.D1.1-2

Thay đổi câu lệnh để AI làm đúng ý em hơn!

Mục tiêu bài học

Thử thay đổi câu lệnh ít nhất 2 lần và so sánh kết quả AI tạo ra.
Mô tả được sự khác biệt bằng lời đơn giản.

Tinh chỉnh lặp

Khi AI chưa làm đúng ý, em làm theo 3 bước:

1. THỬ Viết prompt đầu tiên

→

2. XEM Đúng ý chưa?

→

3. SỬA Thay đổi từ

Lặp lại cho đến khi vừa ý!

Hoạt động 1: Thử nghiệm tinh chỉnh

Bắt đầu với prompt "Vẽ con chó". Thay đổi ít nhất 2 lần:

Lần	Prompt ✏️	Khác gì? 🔍
1	Vẽ con chó	—
2
3

Hoạt động 2: Thi tinh chỉnh theo cặp

Em và bạn cùng bàn cùng bắt đầu với prompt "Vẽ ngôi nhà". Mỗi bạn tinh chỉnh 2 lần theo ý mình. So sánh kết quả:

Prompt cuối của em:

Prompt cuối của bạn:

Bạn nào có prompt chi tiết hơn?

Thảo luận

Lần nào cho kết quả đúng ý em nhất? Tại sao?

Kiểm tra nhanh

☐ Em biết cách tinh chỉnh prompt (Thử - Xem - Sửa)

☐ Em đã thử thay đổi prompt ít nhất 2 lần

Ghi nhớ

Khi AI chưa làm đúng ý, đừng bỏ cuộc! Hãy thử → xem → sửa cho đến khi vừa ý.

Prompt mơ hồ		Thử → Xem → Sửa
Prompt chi tiết		"Con mèo cam đang ngủ trên ghế"
Tinh chỉnh		"Con mèo"

Em đã học được gì?

Em đã biết cách viết câu lệnh cho AI, sáng tạo với AI, và tinh chỉnh cho đến khi vừa ý!

Tiếp theo: AI rất giỏi, nhưng AI cũng mắc lỗi! Em sẽ học cách phát hiện khi AI sai. 🔍

Bài 9

AI cũng mắc lỗi!

3 tiết • TB-PL.1.1 L1.A1.1-1, L1.A1.1-2, L1.A1.1-3

AI rất giỏi nhưng vẫn mắc lỗi - em phải luôn kiểm tra!

Mục tiêu bài học

Nhận biết AI có thể cho kết quả sai — cả hình ảnh lẫn thông tin.
Biết cần kiểm tra kết quả AI trước khi tin.

AI rất giỏi nhưng vẫn sai!

AI có thể sai bất cứ lúc nào — khi vẽ tranh, khi trả lời câu hỏi. Vì vậy em phải luôn kiểm tra!

Em nhờ AI vẽ: "Bạn gái thuyết trình poster, robot giơ tay khen"

AI vẽ được:

AI vẽ cô bé giơ ngón cái nhưng bàn tay chỉ có 4 ngón

Nguồn: AI vẽ (SD 3.5 · fal-ai)

🖼️ Nhìn bàn tay cô bé — có gì sai không?

Chỉ có 4 ngón! AI thường vẽ sai ngón tay.

Em hỏi AI: "Con vật nào lớn nhất thế giới?"

AI trả lời:

Nguồn: Meta Llama 3.1 · HuggingChat

💬 AI trả lời đúng chưa?

AI nói voi đực — nhưng đáp án đúng là cá voi xanh!

🔑 Bài học quan trọng: Dù AI vẽ tranh hay trả lời câu hỏi — em đều phải kiểm tra trước khi tin!

Hoạt động 1: Tập kiểm tra thông tin

Khi AI trả lời, không phải lúc nào cũng đúng. Em cần biết cách kiểm tra! Thầy/cô đọc từng câu — em nghĩ đúng hay sai ?

Câu hỏi	Đúng hay Sai ?	Làm sao em biết?
"Cá sống dưới nước" 🐟
"Mặt trời mọc ở phía Tây" 🌅
"Hà Nội là thủ đô Việt Nam" 🇻🇳
"Con chim cánh cụt biết bay" 🐧

Mẹo: Khi không chắc — hỏi thầy cô, xem sách, hoặc tự kiểm tra!

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 2: Trò chơi "Đúng hay Sai?"

Thầy/cô đọc câu AI nói. Nếu em nghĩ AI đúng → Giơ tay phải! Nếu em nghĩ AI sai → Giơ tay trái!

Ví dụ câu gợi ý (thầy/cô có thể thay bằng câu khác):
"Hà Nội là thủ đô Việt Nam" → "Mặt trời mọc ở phía Tây" → "Mặt trời mọc ở phía Đông" → "Con chim cánh cụt biết bay" → "Cá sống dưới nước"

Hoạt động 3: Đội thám tử nhóm 4

Mỗi nhóm nhận 1 kết quả AI từ thầy/cô. Cùng nhau trả lời:

Kết quả AI nhóm nhận:

Theo em, kết quả này đúng hay sai?

Làm sao nhóm biết? (Nhìn kỹ? Hỏi người lớn? Xem sách?)

Thảo luận

Khi AI nói một điều mà em không chắc đúng hay sai, em sẽ làm gì để kiểm tra?

Kiểm tra nhanh

☐ Em biết AI có thể sai — cả khi vẽ tranh lẫn khi trả lời câu hỏi

☐ Em biết phải kiểm tra kết quả AI trước khi tin

Ghi nhớ

AI rất giỏi nhưng vẫn mắc lỗi! Dù AI vẽ tranh hay trả lời câu hỏi — em đều phải kiểm tra trước khi tin. Cách kiểm tra: nhìn kỹ, hỏi người lớn, hoặc xem sách!

Bài 10

Tại sao AI sai?

2 tiết • TB-PL.1.1 L1.A1.2-1, L1.A1.2-2

AI sai có 2 nguyên nhân: lỗi do người dùng và lỗi do AI

Mục tiêu bài học

Hiểu AI sai vì 2 nguyên nhân: lỗi do người dùng và lỗi do AI.
Hiểu khái niệm "thiên kiến" (bias) đơn giản.

Nguyên nhân AI sai

Lỗi do NGƯỜI DÙNG

Lỗi do AI

• Câu lệnh không rõ ràng
"Vẽ cái đó" - AI không biết "cái đó" là gì!
• Không đủ thông tin cho AI

• AI học từ dữ liệu sai hoặc thiếu
• Thiên kiến:
Nếu AI chỉ học từ ảnh mèo trắng, AI sẽ nghĩ mèo nào cũng trắng!
Nếu AI chỉ thấy ảnh con trai đá bóng, AI sẽ nghĩ con gái không đá bóng. Điều đó có đúng không?

Ví dụ thiên kiến: Nếu nhờ AI "vẽ kỹ sư", AI hay vẽ nam giới. Nếu nhờ AI "vẽ y tá", AI hay vẽ nữ giới. Nhưng thực tế, ai cũng có thể làm nghề mình thích!

Ví dụ lỗi do AI

Cô/Thầy gõ câu lệnh rất đơn giản cho AI — nhưng AI vẫn vẽ sai! Em nhìn kỹ nhé:

Đếm ngón tay bạn gái.
Có đúng 5 ngón không?

AI vẽ bạn gái giơ tay nhưng chỉ có 2 ngón thay vì 5

Prompt: "A girl holding up five fingers"
(Vẽ bạn gái giơ 5 ngón tay)
FLUX.1-schnell · fal-ai · Seed 91007 · 12/03/2026

Đọc chữ trên bảng.
Có đúng chính tả không?

AI viết HELLO STUDENITS thay vì HELLO STUDENTS trên bảng đen

Prompt: "A classroom blackboard with the words HELLO STUDENTS"
(Vẽ bảng đen có chữ HELLO STUDENTS)
FLUX.1-schnell · fal-ai · Seed 91004 · 12/03/2026

💡 Tại sao? Prompt rất đơn giản và rõ ràng — nhưng AI vẫn sai! AI không thực sự hiểu "5 ngón tay" hay cách viết chữ đúng. Đây là lỗi tự nhiên của AI.

Hoạt động: Phân loại nguyên nhân

Tình huống nào lỗi do người dùng (ND), tình huống nào lỗi do AI (AI)?

Tình huống	ND hay AI?
Em gõ "vẽ" mà không nói vẽ gì → AI vẽ lung tung
Em hỏi "Ai phát minh bóng đèn?" → AI nói sai tên
Em gõ sai chính tả → AI hiểu sai
AI vẽ người có 3 tay

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 2: Đóng vai "Sửa lỗi cho AI"

Làm theo cặp! Bạn A đóng vai AI nói điều sai. Bạn B phải phát hiện và sửa:

Bạn A: "Mặt trời có màu xanh lá!" → Bạn B sửa:
Bạn A: "Việt Nam có 100 tỉnh!" → Bạn B sửa:

Đổi vai và nghĩ thêm 1 câu sai để bạn sửa!

Thảo luận

Nếu AI chỉ học từ ảnh mèo trắng, AI có nhận ra mèo đen không? Tại sao?

Kiểm tra nhanh

☐ Em phân biệt được lỗi do người dùng và lỗi do AI

☐ Em hiểu "thiên kiến" là gì

Ghi nhớ

AI sai có 2 nguyên nhân: lỗi do em (prompt không rõ) và lỗi do AI (dữ liệu sai, thiên kiến). AI do con người lập trình, nên AI không hoàn hảo!

Bài 11

AI giỏi gì? AI kém gì?

3 tiết • TB-DG.1.1 L1.B1.1-1

AI là Copilot - hỗ trợ con người, không thay thế con người!

Mục tiêu bài học

So sánh và chỉ ra được ít nhất 2 điểm AI giỏi hơn và 2 điểm AI kém hơn con người.
Hiểu mô hình Copilot: AI là trợ thủ, con người ra quyết định.

Mô hình Copilot

Trong máy bay có: Phi công chính (Captain) và Phi công phụ (Copilot).
AI giống Copilot - hỗ trợ, nhưng CON NGƯỜI là người RA QUYẾT ĐỊNH!

Hoạt động 1: So sánh AI và Con người

Tiêu chí	🤖 AI giỏi hơn?	👤 Con người giỏi hơn?
⚡ Tính toán nhanh
❤️ Cảm xúc, thương yêu
🧠 Nhớ nhiều thông tin
💡 Sáng tạo ý tưởng mới
🔋 Làm việc không mệt
🤗 Hiểu cảm xúc bạn bè

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 2: Trò chơi "AI hay Con người?"

Thầy/cô đọc nhiệm vụ. Nếu em nghĩ AI giỏi hơn → Chạy sang góc trái! Nếu con người giỏi hơn → Chạy sang góc phải!

"Tính 1000 phép nhân trong 1 giây" → "Ôm bạn khi bạn buồn" → "Nhớ tên tất cả học sinh lớp 1 trên cả nước" → "Viết bài thơ thật cảm động" → "Làm việc 24 giờ không nghỉ"

Hoạt động 3: Tranh luận nhóm

Chia lớp thành 2 đội. Đội A nói điều AI giỏi, Đội B nói điều con người giỏi. Thay phiên nhau!

Đội A: "AI giỏi "

Đội B: "Con người giỏi "

Đội nào hết ý trước thì thua!

Khi AI bị dùng sai cách

AI rất hữu ích, nhưng nếu dùng sai cách, AI có thể gây hại:

Dùng AI để bắt nạt bạn bè (tạo ảnh chế xấu về bạn)

Dùng AI để nói dối (tạo thông tin giả)

Dùng AI để học tập và sáng tạo điều tốt đẹp

Thảo luận

Nếu AI giỏi hơn con người ở nhiều thứ, tại sao con người vẫn quan trọng?

Kiểm tra nhanh

☐ Em kể được 2 điều AI giỏi hơn con người

☐ Em kể được 2 điều con người giỏi hơn AI

☐ Em hiểu AI là Copilot, con người ra quyết định

Ghi nhớ

AI giỏi tính toán và nhớ thông tin, nhưng con người giỏi cảm xúc và sáng tạo. Con người + AI = Đội tuyệt vời! Nhưng không được dùng AI để gây hại cho người khác.

Em đã học được gì?

Em đã biết AI có thể mắc lỗi, biết tại sao AI sai, và so sánh được AI với con người!

Tiếp theo: Em sẽ học cách dùng AI an toàn - giữ bí mật cho mình và biết khi nào cần báo người lớn! 🛡️

Bài 13

Bí mật của em - Không nói với AI

2 tiết • DD-AT.1.1 L1.B3.1-1, L1.B3.1-2

Giữ bí mật cho em - không nói thông tin cá nhân với AI!

Mục tiêu bài học

Biết không nói tên thật, địa chỉ với AI.
Nhận biết 3 nguy cơ khi lộ thông tin cá nhân.

Thông tin cá nhân

Thông tin cá nhân là những thông tin có thể cho người khác biết em là ai:

👤Họ tên thật

🏠Địa chỉ nhà

📞Số điện thoại

📧Email

🏫Trường/Lớp

📸Ảnh cá nhân

3 nguy cơ khi lộ thông tin cá nhân:

Bị làm phiền
Bị lừa đảo
Mất an toàn

Hoạt động: Nên hay không nên nói với AI?

Thông tin	Nên ✅	Không nên 🚫
"Em thích vẽ tranh" 🎨
"Em tên là Nguyễn Văn A, ở số 5 đường X" 🏠
"Em muốn học về khủng long" 🦕
"Số điện thoại mẹ em là 09..." 📞
"Em đang học lớp 1" 📚

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 2: Đóng vai nhóm 3 bạn

Bạn 1 đóng vai AI hỏi thông tin. Bạn 2 đóng vai em. Bạn 3 quan sát và nhận xét:

AI hỏi: "Cho AI biết tên thật và trường em học nhé!"
Em trả lời:
Bạn quan sát nhận xét: Đúng ☐ hay Sai ☐?

Đổi vai và chơi lại với tình huống mới!

Thảo luận

Tại sao không nên nói địa chỉ nhà cho AI? Chuyện gì có thể xảy ra?

Nguyên tắc vàng: Xin phép!

Luôn xin phép bố mẹ hoặc thầy cô trước khi dùng AI.

Em chỉ nên dùng AI khi có người lớn ở bên cạnh và không quá 20 phút mỗi lần.

Nhớ: AI là máy tính, không phải bạn thật. AI không có cảm xúc và không thể thay thế bạn bè hay gia đình của em!

Kiểm tra nhanh

☐ Em biết không nói tên thật, địa chỉ với AI

☐ Em nhớ xin phép người lớn trước khi dùng AI

Ghi nhớ

Không nói tên thật, địa chỉ, số điện thoại với AI. Xin phép người lớn trước khi dùng AI. Chỉ chia sẻ những gì an toàn và cần thiết!

Bài 14

Khi nào cần báo thầy cô?

3 tiết • DD-TN.1.1 L1.B3.1-1, L1.B3.1-2

Khi AI nói điều lạ hoặc sai, em báo ngay cho thầy cô!

Mục tiêu bài học

Kể lại cho thầy cô hoặc người lớn khi AI đưa ra câu trả lời làm em thấy lạ, sai hoặc không hiểu.
Áp dụng quy trình DỪNG - KIỂM TRA - BÁO CÁO.

Quy trình 3 bước

DỪNG Nhận ra tín hiệu lạ

→

KIỂM TRA Đúng hay sai?

→

BÁO CÁO Nói với người lớn

Hoạt động 1: Em sẽ làm gì?

Đọc tình huống và chọn hành động đúng:

Tình huống	Em làm gì?
⚠️ AI nói: "Uống nước rửa tay cũng được"
✅ AI vẽ tranh đúng ý em
🚫 AI hỏi: "Cho AI biết địa chỉ nhà em nhé"
❓ AI nói điều em không hiểu

Hoạt động 2: Trò chơi "Đèn giao thông"

Thầy/cô đọc tình huống. Em giơ thẻ màu:

🔴 Đỏ (DỪNG) = Nguy hiểm, phải dừng ngay!
🟡 Vàng (KIỂM TRA) = Cần kiểm tra thêm
🟢 Xanh (AN TOÀN) = Không sao, tiếp tục

"AI dạy em làm toán" → "AI bảo em uống thuốc" → "AI vẽ tranh cho em" → "AI hỏi mật khẩu" → "AI kể chuyện hay"

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Hoạt động 3: Luyện tập nhóm đôi

Bạn A đọc tình huống, bạn B nói 3 bước (Dừng - Kiểm tra - Báo cáo) cho tình huống đó:

Tình huống: "AI nói em nên đi ra ngoài một mình lúc tối"

🛑 Dừng:

🔍 Kiểm tra:

📢 Báo cáo:

Thảo luận

Tại sao em nên báo thầy cô ngay khi AI nói điều lạ, thay vì tự xử lý?

Kiểm tra nhanh

☐ Em nhớ quy trình 3 bước: Dừng - Kiểm tra - Báo cáo

☐ Em biết khi nào cần báo thầy cô

Ghi nhớ

Khi AI nói điều lạ hoặc sai: DỪNG → KIỂM TRA → BÁO CÁO cho thầy cô hoặc bố mẹ!

Bài 15

Poster "Em và bạn AI an toàn"

3 tiết • ST-SP.1.1 L1.B3.1-1, L1.B3.1-2

Em tạo poster an toàn AI!

Mục tiêu bài học

Vẽ poster minh họa "Em và bạn AI an toàn", thể hiện ít nhất 2 nguyên tắc an toàn.

Ôn lại nguyên tắc an toàn

Đánh dấu ✓ vào nguyên tắc em đã học:

Giữ bí mật - Không nói tên thật, địa chỉ, số điện thoại cho AI

Kiểm tra - Luôn kiểm tra kết quả AI trước khi tin

Báo cáo - Nói với người lớn khi AI nói điều lạ

Xin phép - Xin phép bố mẹ trước khi dùng AI

Hoạt động 1: Lên kế hoạch poster (cá nhân)

Em tạo poster có:

Tên poster: "Em và bạn AI an toàn"
Ít nhất 2 nguyên tắc an toàn
Hình vẽ minh họa

Bước 1: Chọn 2 nguyên tắc em muốn vẽ:

①

②

Bước 2: Phác thảo poster ở khung bên dưới:

Hoạt động 2: Góp ý nhóm đôi

Đổi poster phác thảo với bạn cùng bàn. Góp ý cho nhau:

Poster của bạn có đủ 2 nguyên tắc an toàn không? ☐ Có ☐ Chưa

Em gợi ý bạn thêm gì?

Sau khi nghe góp ý, em sửa lại poster cho tốt hơn!

Hoạt động 3: Triển lãm và thuyết trình

Treo poster lên tường lớp. Mỗi bạn có 1 phút giới thiệu poster của mình cho cả lớp:

"Em chọn nguyên tắc... vì..."
"Hình vẽ của em thể hiện..."

Bình chọn poster đẹp nhất và dễ hiểu nhất!

Thảo luận

Nguyên tắc an toàn nào quan trọng nhất khi dùng AI? Tại sao?

Kiểm tra nhanh

☐ Em vẽ được poster có ít nhất 2 nguyên tắc an toàn

☐ Em giới thiệu được poster cho bạn

Ghi nhớ

Em có thể dùng AI vui vẻ và an toàn nếu nhớ: Giữ bí mật, Kiểm tra kết quả, Báo cáo người lớn!

Bài 16

Ôn tập cuối năm

1 tiết • Ôn tập toàn bộ Lớp 1

Chúc mừng em đã hoàn thành chương trình AI Lớp 1!

Mục tiêu

Củng cố toàn bộ kiến thức AI Lớp 1: AI quanh em, câu lệnh, lỗi AI, và an toàn.
Thể hiện các năng lực đã đạt được qua 4 chủ điểm.

Phần 1: AI là gì?

1. Nối vật với nhóm đúng:

🤖Robot hút bụi

✏️Bút chì

🔊Google Assistant

Robot hút bụi	Có AI / Không có AI
Bút chì	Có AI / Không có AI
Google Assistant	Có AI / Không có AI

📖 Xem đáp án tại Phụ lục cuối sách.

Phần 2: Câu lệnh

2. Viết 1 prompt hay để AI vẽ tranh:

3. Nếu AI vẽ chưa đúng, em làm gì?

Phần 3: Khi AI sai

4. Kể 1 ví dụ AI có thể sai:

5. Kể 1 điều AI giỏi hơn con người và 1 điều con người giỏi hơn AI:

🤖 AI giỏi:

👤 Con người giỏi:

Phần 4: An toàn

6. Khi AI hỏi tên thật và địa chỉ, em sẽ:

❌ ☐ Trả lời ngay

✅ ☐ Từ chối & báo người lớn

❓ ☐ Không biết

7. Quy trình 3 bước khi AI nói điều lạ:

① → ② → ③

📖 Xem đáp án câu 1, 6, 7 tại Phụ lục cuối sách.

Tự đánh giá cuối năm

Năng lực	😊 Giỏi	🙂 Được	😐 Cần cố gắng
🧠 Hiểu biết về AI (HB)
⚡ Ứng dụng AI (UD)
🔍 Tư duy phản biện (TB)
🛡️ Đạo đức & An toàn (DD)
🎨 Sáng tạo (ST)

Phụ Lục A — Đáp Án

Đáp án cho các hoạt động có câu trả lời xác định trong sách.

Bài 1 — AI hay không phải AI?

Hoạt động: Đánh giá công nghệ

Công nghệ	Là AI?
TV thông thường	Không phải AI
Google Assistant	AI
Máy tính cầm tay	Không phải AI
ChatGPT	AI
Đèn bàn	Không phải AI

Hoạt động: Đứng lên nếu em nghĩ đó là AI

Vật	Là AI?
Loa thông minh	AI (Đứng lên)
Ghế gỗ	Không (Ngồi xuống)
Robot hút bụi	AI (Đứng lên)
Bút chì	Không (Ngồi xuống)
Điện thoại có trợ lý ảo	AI (Đứng lên)
Bóng đèn	Không (Ngồi xuống)

Bài 2 — Vật thông minh và không thông minh

Hoạt động 1: Trò chơi đoán vật

Mô tả	Đáp án
"Vật này nghe được tiếng em nói và trả lời"	Thông minh (có AI)
"Vật này chỉ sáng khi bật công tắc"	Không thông minh
"Vật này tự tìm đường đi dọn nhà"	Thông minh (có AI)
"Vật này chỉ viết khi em cầm"	Không thông minh
"Vật này tự đề xuất phim cho em xem"	Thông minh (có AI)

Hoạt động 2: Phân loại vật

Vật	Đáp án
Loa thông minh (Alexa)	Thông minh (AI)
Quạt điện	Không thông minh
Robot hút bụi	Thông minh (AI)
Bàn phím máy tính	Không thông minh
Điện thoại có Siri	Thông minh (AI)

Bài 4 — Ôn tập: Em biết gì về AI?

Câu 2: 3 tiêu chí nhận biết AI: ① Tự học ② Tự phân tích ③ Tương tác thông minh

Câu 3: Đánh dấu vật có AI:

Vật	Đáp án
Quạt điện	Không có AI
Loa thông minh	Có AI ✓
Bút chì	Không có AI
Trợ lý AI	Có AI ✓
Ghế gỗ	Không có AI
Robot hút bụi	Có AI ✓

Bài 6 — Em sáng tạo với AI

Hoạt động 3: Trò chơi "Đoán sản phẩm"

Prompt	Sản phẩm	Hành động
"Vẽ ngôi nhà xanh"	Tranh (Hình)	Đứng lên
"Kể chuyện cô bé quàng khăn đỏ"	Văn bản (Chữ)	Ngồi xuống
"Vẽ con bướm bay"	Tranh (Hình)	Đứng lên
"Làm thơ về mẹ"	Văn bản (Chữ)	Ngồi xuống
"Vẽ cầu vồng"	Tranh (Hình)	Đứng lên

Bài 8 — Ôn tập: Câu thần chú của em

Câu 3: Nối cột

Khái niệm	Nối với
Prompt mơ hồ	"Con mèo"
Prompt chi tiết	"Con mèo cam đang ngủ trên ghế"
Tinh chỉnh	Thử → Xem → Sửa

Bài 9 — AI cũng mắc lỗi!

Hoạt động 1: Tập kiểm tra thông tin

Câu hỏi	Đáp án
"Cá sống dưới nước"	Đúng ✓
"Mặt trời mọc ở phía Tây"	Sai ✗ (Mặt trời mọc ở phía Đông)
"Hà Nội là thủ đô Việt Nam"	Đúng ✓
"Con chim cánh cụt biết bay"	Sai ✗ (Chim cánh cụt không biết bay)

Bài 10 — Tại sao AI sai?

Hoạt động: Phân loại nguyên nhân

Tình huống	Đáp án
Em gõ "vẽ" mà không nói vẽ gì	Lỗi do người dùng (ND)
AI nói sai tên người phát minh bóng đèn	Lỗi do AI
Em gõ sai chính tả → AI hiểu sai	Lỗi do người dùng (ND)
AI vẽ người có 3 tay	Lỗi do AI

Bài 11 — AI giỏi gì? AI kém gì?

Hoạt động 1: So sánh AI và Con người

Tiêu chí	Ai giỏi hơn?
Tính toán nhanh	AI giỏi hơn
Cảm xúc, thương yêu	Con người giỏi hơn
Nhớ nhiều thông tin	AI giỏi hơn
Sáng tạo ý tưởng mới	Con người giỏi hơn
Làm việc không mệt	AI giỏi hơn
Hiểu cảm xúc bạn bè	Con người giỏi hơn

Bài 12 — Ôn tập: Em là thám tử AI

Câu 1: 2 loại lỗi AI thường gặp: ① Lỗi hình ảnh ② Lỗi thông tin

Câu 2: 2 nguyên nhân AI sai: ① Lỗi do người dùng ② Lỗi do AI

Bài 13 — Bí mật của em

Hoạt động: Nên hay không nên nói với AI?

Thông tin	Đáp án
"Em thích vẽ tranh"	Nên ✅ (sở thích chung, an toàn)
"Em tên là... ở số 5 đường X"	Không nên 🚫 (thông tin cá nhân)
"Em muốn học về khủng long"	Nên ✅ (nội dung học tập, an toàn)
"Số điện thoại mẹ em là 09..."	Không nên 🚫 (thông tin cá nhân)

Bài 14 — Khi nào cần báo thầy cô?

Hoạt động 2: Trò chơi "Đèn giao thông"

Tình huống	Đáp án
"AI dạy em làm toán"	Xanh (An toàn)
"AI bảo em uống thuốc"	Đỏ (Nguy hiểm — Dừng ngay!)
"AI vẽ tranh cho em"	Xanh (An toàn)
"AI hỏi mật khẩu"	Đỏ (Nguy hiểm — Dừng ngay!)
"AI kể chuyện hay"	Xanh (An toàn)

Bài 16 — Ôn tập cuối năm

Câu 1:

Vật	Đáp án
Robot hút bụi	Có AI
Bút chì	Không có AI
Google Assistant	Có AI

Câu 6: Khi AI hỏi tên thật và địa chỉ → Từ chối và báo người lớn

Câu 7: Quy trình 3 bước khi AI nói điều lạ: ① Dừng ② Kiểm tra ③ Báo cáo

Phụ Lục B — Bảng Từ Vựng AI

Các thuật ngữ AI quan trọng trong sách, sắp xếp theo chủ đề.

Chủ đề 1: AI Quanh Em (Bài 1–4)

Vật tự nhiên — Vật có sẵn trong tự nhiên, không do con người tạo ra (Bài 1)
Vật nhân tạo — Vật do con người tạo ra (Bài 1)
Tự học — Khả năng AI học từ dữ liệu, một trong 3 tiêu chí AI (Bài 1)
Tự phân tích — Khả năng AI xử lý và phân tích thông tin (Bài 1)
Tương tác thông minh — Khả năng AI giao tiếp và phản hồi (Bài 1)
Vật thông minh (có AI) — Thiết bị có tích hợp trí tuệ nhân tạo (Bài 2)
NGHE – HIỂU – LÀM — Ba bước AI xử lý: nhận đầu vào, phân tích, thực hiện (Bài 2)
Nhận diện đồ vật — AI xử lý hình ảnh để nhận biết đồ vật (Bài 2)
Chương trình thông minh — Phần mềm có tích hợp AI (Bài 3)
Thuật toán — Bộ hướng dẫn cho máy tính thực hiện công việc (Bài 3)

Chủ đề 2: Lệnh Ngắn Với AI (Bài 5–8)

Prompt (Câu lệnh) — Lời hướng dẫn con người đưa cho AI (Bài 5)
Prompt mơ hồ — Câu lệnh không rõ ràng, AI khó hiểu (Bài 5)
Prompt chi tiết — Câu lệnh rõ ràng, cụ thể giúp AI cho kết quả tốt (Bài 5)
Tinh chỉnh lặp — Quá trình thử, xem kết quả, và sửa câu lệnh (Bài 7)
THỬ – XEM – SỬA — Ba bước tinh chỉnh câu lệnh AI (Bài 7)

Chủ đề 3: Khi AI Sai (Bài 9–12)

Lỗi hình ảnh — AI tạo hình ảnh sai thực tế (Bài 9)
Lỗi thông tin — AI đưa ra thông tin không chính xác (Bài 9)
Thiên kiến (Bias) — AI học từ dữ liệu thiên lệch, dẫn đến kết quả không công bằng (Bài 10)
Copilot — Mô hình AI là "phi công phụ", con người luôn là "phi công chính" (Bài 11)

Chủ đề 4: An Toàn Thông Tin (Bài 13–16)

Thông tin cá nhân — Tên, tuổi, địa chỉ, hình ảnh riêng tư cần bảo vệ (Bài 13)
Xin phép — Luôn xin phép người lớn trước khi chia sẻ thông tin (Bài 13)
DỪNG – KIỂM TRA – BÁO CÁO — Ba bước an toàn khi gặp tình huống đáng ngờ (Bài 14)

Phụ Lục C — Tài Liệu Tham Khảo

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2024). Quyết định số 3439/QĐ-BGDĐT về việc ban hành Chương trình Giáo dục Trí tuệ Nhân tạo trong cơ sở giáo dục phổ thông.
UNESCO (2023). AI Competency Framework for Students. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
UNESCO (2022). K-12 AI Curricula: A Mapping of Government-Endorsed AI Curricula. UNESCO Publishing.
Touretzky, D.S., Gardner-McCune, C., Martin, F., & Seehorn, D. (2019). Envisioning AI for K-12: What Should Every Child Know about AI? Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 33(01), 9795–9799.
Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI Literacy? Competencies and Design Considerations. Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 1–16.
Ng, D.T.K., Leung, J.K.L., Chu, S.K.W., & Qiao, M.S. (2021). Conceptualizing AI literacy: An exploratory review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 2, 100041.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình Giáo dục Phổ thông — Chương trình tổng thể. Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT.

Nội dung	😊 Giỏi	🙂 Được	😐 Cần cố gắng
Phân biệt AI và không phải AI
Phân biệt vật thông minh / không thông minh
Tìm AI trong cuộc sống

Nội dung	😊 Giỏi	🙂 Được	😐 Cần cố gắng
Viết prompt đơn giản
Tạo sản phẩm với AI
Tinh chỉnh prompt

Nội dung	😊 Giỏi	🙂 Được	😐 Cần cố gắng
Phát hiện lỗi AI
Hiểu nguyên nhân AI sai
So sánh AI và con người

🎯	Mục tiêu bài học	Những điều em sẽ học được
📖	Nội dung kiến thức	Kiến thức mới em cần biết
✏️	Hoạt động	Bài tập em sẽ làm trên lớp
💬	Thảo luận	Câu hỏi thảo luận với bạn và thầy cô
✅	Kiểm tra nhanh	Em tự đánh giá xem đã hiểu bài chưa
💡	Ghi nhớ	Kiến thức quan trọng cần nhớ
📖	Phụ lục Đáp Án	Đáp án các bài tập ở cuối sách

CT Học Cùng AI • Tiểu Học • Tài Liệu Học Sinh

Hướng Dẫn Sử Dụng Sách

Mục Lục

AI Quanh Em

AI Quanh Em

AI hay không phải AI?

Mục tiêu bài học

Vật tự nhiên và vật nhân tạo

Vật tự nhiên

Vật nhân tạo

3 tiêu chí nhận biết AI

Hoạt động: Đánh giá công nghệ

Hoạt động: Đứng lên nếu em nghĩ đó là AI!

Thảo luận

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Vật thông minh và không thông minh

Mục tiêu bài học

Vật thông minh là gì?

"Cơ thể" của vật thông minh

Con người

Vật thông minh

Hoạt động 1: Trò chơi đoán vật

Hoạt động 2: Phân loại vật

Hoạt động 3: Đóng vai "Nghe - Hiểu - Làm"

Thảo luận

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

AI ở đâu? Tìm AI quanh em

Mục tiêu bài học

AI "ẩn" là gì?

Hoạt động: Thám tử AI

Hoạt động 2: Vẽ bản đồ AI nhóm đôi

Thảo luận

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Ôn tập - Em biết gì về AI?

Mục tiêu

Câu hỏi ôn tập

Tự đánh giá

Tổng kết Chủ điểm 1

Em đã học được

Em suy nghĩ thêm

Em đã học được gì?

Lệnh Ngắn Với AI

Lệnh Ngắn Với AI

Làm quen với Câu lệnh

Mục tiêu bài học

Prompt là gì?

So sánh: Prompt mơ hồ hay Chi tiết

Prompt mơ hồ

Prompt chi tiết

Hoạt động 1: Trò chơi "AI nghe lệnh"

Hoạt động 2: Viết Prompt đầu tiên

Thảo luận

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Em sáng tạo với AI

Mục tiêu bài học

AI giao tiếp thân thiện với em

AI đa năng

Hoạt động 1: 2 Trạm Sáng Tạo

Hoạt động 2: Triển lãm nhóm

Hoạt động 3: Trò chơi "Đoán sản phẩm"

Thảo luận

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Thay lệnh, đổi kết quả

Mục tiêu bài học

Tinh chỉnh lặp

Hoạt động 1: Thử nghiệm tinh chỉnh

Hoạt động 2: Thi tinh chỉnh theo cặp

Thảo luận

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Ôn tập - Câu thần chú của em

Mục tiêu

Câu hỏi ôn tập

Tự đánh giá